ملا محمد مومن كرمانى
128
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
همكارى با خوانين قاجار بود . مرتضى قلى خان آخرين ميخ را به تابوت قبول عام خود در ميان كرمانيان اينطور كوفت كه پس از پايان حمله آقا محمد خانى - كه كرمان قاعا صفصفا شد و شهركى از مردم كور ناتوان باقى ماند - به روايت سپهر ، « يك هزار تن از جوانان تناور كرمان را به سركردگى مرتضى قلى خان كرمانى مأمور تهران فرمودند » . « 1 » اين گروه كرمانى را بعدا به نواحى آذربايجان ، از آن جمله مياندواب و سراب و بعض نقاط ديگر تبعيد كردند ، در مياندواب تا اين اواخر محله سيرجانىها و لكها و وراورىها و كرمانىها وجود داشت . « 2 » افشار و جنگ با روسها چند سال بعد كه عباس ميرزا ناچار شد به جنگ با روسيه بپردازد ، شاهرخ خان افشار با سربازان خود به كمك او رفت و به قول هدايت با بعضى از رجال ، مثل ابو الفتح خان قراباغى و عباسقلى خان حاكم نخجوان و محمد خان خمسهاى و شاهرخ خان كرمانى ، با توابع و لواحق خويش در محرم 1219 ه / آوريل 1804 م . از تبريز به ايروان حركت كردند . « 3 » اين همان لشكركشىهايى است كه بعدها منجر به قرارداد گلستان و تركمان چاى شد . بعد از قرارداد هم عباس ميرزا گروهى از كرمانىها را - آنها كه با شجاع السلطنه همكارى كرده بودند - به آذربايجان تبعيد كرده است . از جمله گروهى از شالبافان را . جمع كثيرى نيز از اين كرمانىهاى مهاجر در غائله ارامنهء آذربايجان نابود شدند . « 4 »
--> ( 1 ) - ناسخ التواريخ ، جلد قاجاريه ، يعنى در واقع تبعيد به تهران كردند . ( 2 ) - روايت آقاى يعقوب آژند استاد دانشكده هنرهاى زيبا . ( تاريخ كرمان ، چاپ سوم ، ص 755 ) . گروهى نيز در ارونق جا گرفتند - و ارونقى كرمانى از اين طايفه است . ( 3 ) - روضة الصفا ، ج 9 ، ص 391 . ( 4 ) - سالهاى جنگ بين الملل اول .